Aferez, kanın belirli bileşenlerinin ayrıştırılması ve tedavi veya bağış amacıyla kullanılması prensibine dayanan bir tıbbi prosedürdür. Bu işlem sırasında, bir kişinin kanı özel bir cihaz aracılığıyla alınır, istenen bileşenler (plazma, kırmızı kan hücreleri, beyaz kan hücreleri veya trombositler gibi) ayrıştırılır ve kalan kan bileşenleri vücuda geri verilir.
Aferez, otoimmün hastalıklar, belirli kanser türleri ve çeşitli kan bozukluklarının tedavisinde önemli bir rol oynar. Ayrıca, trombosit veya plazma gibi kan bileşenlerinin bağış yoluyla toplanmasında da yaygın olarak kullanılır.
Aferezin başlıca türleri şunlardır:
Lökaferez: Kandan aşırı veya anormal beyaz kan hücrelerini uzaklaştırmak için uygulanır. Bu, özellikle lösemi gibi durumlarda beyaz kan hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasını yönetmeye yardımcı olur.
Fotoferez (Ekstrakorporeal Fotoferez - ECP): Lenfositlerin vücut dışına alınarak ultraviyole A (UVA) ışığına maruz bırakılması ve ardından vücuda geri verilmesi prosedürüdür. Bu yöntem, özellikle bazı otoimmün hastalıklar ve graft-versus-host hastalığı (GVHD) tedavisinde bağışıklık sistemini modüle etmek amacıyla kullanılır.
Plazmaferez: Kandan plazmanın ayrıştırılması ve genellikle zararlı antikorlar veya toksinler içeren plazmanın yerine yeni plazma veya plazma ikamesi verilmesi işlemidir. Otoimmün hastalıklar ve plazmadaki zararlı maddelerin uzaklaştırılması için uygulanır.
Tromboferez: Kandan trombositlerin seçici olarak ayrıştırılmasıdır. Bu işlem, trombosit bağışı için veya aşırı yüksek trombosit seviyelerinin düşürülmesi gerektiği durumlarda (trombositemi) kullanılır.
Eritroferez: Kandan kırmızı kan hücrelerinin (eritrositler) ayrıştırılmasıdır. Polisitemi gibi kırmızı kan hücrelerinin fazlalığıyla seyreden hastalıkların tedavisinde veya belirli transfüzyon gerektiren durumlarda kullanılır.