Sperm (semen) analizi, çiftlerin çocuk sahibi olma yolculuğunda önemli bir değerlendirme aracıdır. Genellikle, bir yıl veya daha uzun süre korunmasız ve düzenli cinsel ilişkiye rağmen gebelik elde edilememesi durumunda erkek faktörünü değerlendirmek üzere yapılması önerilir. Bu test aynı zamanda, varikosel, orşit, inmemiş testis gibi testisi etkileyen rahatsızlıklar veya radyoterapi, kemoterapi gibi sperm üretimini olumsuz etkileyebilecek tedaviler sonrasında da gerekli görülebilir.

İlk değerlendirme sırasında, çiftler birlikte muayene edilir. Erkek hastanın çocukluk, ergenlik ve yetişkinlik dönemlerine ait genel sağlık geçmişi detaylıca sorgulanır. Üreme organlarının kapsamlı bir fiziksel muayenesi gerçekleştirilir. Bu aşamada, cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar, kronik karaciğer/böbrek yetmezlikleri, akciğer hastalıkları, hipertansiyon, tiroit veya diyabet gibi sistemik hastalıkların varlığı araştırılır. Ek olarak, mesleki risk faktörleri, sigara ve alkol gibi alışkanlıklar, kullanılan korunma yöntemleri ve cinsel ilişki sıklığı gibi bilgiler edinilir. Solunum yolu enfeksiyonları, koku alma bozuklukları, meme başından sütlü akıntı veya şiddetli baş ağrıları gibi semptomlar da önemli diagnostik ipuçları sunabilir.

Bu detaylı ön değerlendirmenin ardından, sperm (spermiogram, semen analizi) testinin yanı sıra hormonal testler ve gerekli durumlarda genetik incelemeler gibi ek tanı yöntemlerine başvurulur. Geçmişte yapılmış olsa dahi, güncel bir sperm analizi tekrarı gerekebilir. Doğru ve güvenilir sonuçlar elde etmek adına sperm analizinin mutlaka tam donanımlı bir sağlık merkezinde yapılması büyük önem taşır.