Varikoselin tam nedeni bilinmiyor. Genellikle, testislere giden spermatik korddaki damarlardaki bir valf hatasının sorumlu olduğu düşünülmektedir. Spermatik kord, testisleri yerinde tutan bir doku şerididir. Bu damarlar, kanı testislerden vücuda geri taşır. Valf, kanın kalbe doğru geri dönmesine yardımcı olan, açılıp kapanan bir kapakçık görevi görür. Valf düzgün çalışmadığında, testislerdeki damarlarda kan birikir ve zamanla şişmeye neden olur.

Varikosel, çocuk sahibi olan erkeklerde yetişkinlikte %15-20 oranında görülür. Kısırlık nedeniyle doktora başvuran erkeklerde ise bu oran %30-40'tır. Daha önce çocuk sahibi olup tekrar çocuk sahibi olmak isteyenlerde (ikincil infertilite) ise bu oran %60'a kadar çıkabilir.

Varikosellerin %90'ı sol testiste görülürken, %8-9'u iki taraflıdır (bilateral). Sadece sağ testiste görülme oranı ise %1-2'dir. Varikoselin sol tarafta daha sık görülmesi, bazı anatomik faktörlere bağlıdır:

* Sol testisin sağ testise göre biraz daha aşağıda olması,
* Sol taraftaki testis toplardamarının sağ tarafa göre daha uzun olması,
* Sol testis toplardamarının karın içindeki diğer organlarla olan anatomik ilişkisi,
* Sol testis damarının boşalma şeklinin anatomik yapısı. Bu özellikler, varikoselin sol tarafta daha sık görülmesinin nedenleri arasındadır.